Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008

ΑΝΑΡΧΙΚΟΣ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗΣ – ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΠΕΣΣΟΑ


/* Περιγράφω τα κύρια σημεία του βιβλίου. */

- « Αλήθεια! Κάποιος μου διηγήθηκε ότι κάποτε ήσαστε αναρχικός».
- « Όχι μόνο ήμουν αλλά και παραμένω. Είναι αλήθεια ότι δεν κάνω ζωή βομβιστή ή αναρχοσυνδικαλιστή. Εκείνων όμως η ζωή εκτυλίσσεται πέρα από τον αναρχισμό, πέρα από τα ιδανικά τους. Σε εμένα τον τραπεζίτη, τον μέγα έμπορο και κομπιναδόρο, αφού το θέλετε έτσι συνυπάρχουν και τα δύο, και η θεωρία και η πράξη του αναρχισμού. Οι συνδικαλιστές και οι βομβιστές είναι τα σκουπίδια του αναρχισμού, οι κηφήνες της μεγάλης αναρχικής διδασκαλίας. Τι σημαίνει να είσαι αναρχικός? Σημαίνει να αντιστέκεσαι στις αδικίες που πηγάζουν από το γεγονός ότι ερχόμαστε στον κόσμο κοινωνικά άνισοι. Γεννιόμαστε άντρες ή γυναίκες, αλλά δεν γεννιόμαστε ούτε σύζυγοι, ούτε καθολικοί, ούτε προτεστάντες. Γινόμαστε ό,τι γίνουμε με την επίδραση των κοινωνικών θεσμών. Γιατί όμως οι κοινωνικοί θεσμοί είναι κακοί? Επειδή πρόκειται για θεσμούς, επειδή δεν είναι φυσικοί. Ας υποθέσουμε ότι κάποιος θα έλεγε πως όλα αυτά είναι καλά και ωραία αλλά το αναρχικό σύστημα δεν είναι πραγματοποιήσιμο. Αν η κοινωνία είναι φυσική τότε μπορεί να είναι δυνατή και μία αναρχική ή ελεύθερη κοινωνία, επειδή μόνο αυτή η κοινωνία θα είναι ολωσδιόλου φυσική. Αν όμως η κοινωνία δεν γίνεται να είναι φυσική, αν πρέπει να είναι θεσμός, τότε είμαστε αναγκασμένοι να τη θεωρούμε το μικρότερο κακό και να την κάνουμε μέσα στα θεσμικά πλαίσια, όσο πιο φυσική μπορούμε για να είναι όσο το δυνατόν δικαιότερη. Και ποιόν αντιλαμβανόμαστε ως φυσικότερο? Αυτόν που έχουμε συνηθίσει . Το αστικό σύστημα. Έστω ότι το αναρχικό σύστημα είναι πραγματοποιήσιμο. Μπορεί να πραγματοποιηθεί διαμιάς? Πρέπει να υπάρξει κάποιο μεταβατικό στάδιο. Η προετοιμασία θα πρέπει να είναι υλική ή πνευματική. Η πρώτη περίπτωση είναι αδύνατη. Μόνο σε κάτι που υπάρχει μπορούμε να προσαρμοστούμε υλικά. Βέβαια υπάρχει σε αυτή και η περίπτωση της επαναστατικής δικτατορίας, αλλά αυτή δεν έφερε ποτέ σωστά αποτελέσματα. Άρα η προετοιμασία είναι μόνο πνευματική. Έπρεπε να καταστρέψουμε τους θεσμούς όμως χάριν της ελευθερίας. Στόχος μία επανάσταση που θα ξεσπούσε σε όλες ή τουλάχιστον τις σημαντικότερες γωνίες του κόσμου, για να απλωθεί ύστερα και στις υπόλοιπες. Είναι καλό να δουλεύει κανείς για το μέλλον και να αγωνίζεται για την ελευθερία των άλλων είναι ακόμη καλύτερο. Για αυτό αναρωτιόμουν: χάριν τίνος και γιατί να θυσιαστώ? Μα μόνο η αίσθηση ότι έκανα το χρέος μου, πως αγωνίστηκα για το σωστό. Διαπίστωσα όμως κάτι. Στην ομάδα προπαγάνδας, ήμασταν τότε 40 άτομα, είχε αναπτυχθεί μία τυραννία. Κάποιοι διέταζαν τους υπόλοιπους και τους καθοδηγούσαν κατά βούληση, κάποιοι κυριαρχούσαν πάνω στους υπόλοιπους και τους υποχρέωναν να υπακούν, κάποιοι κατάφεραν να κάνουν με πανουργία και δόλο τους υπόλοιπους του χεριού τους. Αυτοί λοιπόν δεν το έκαναν με το χρήμα, τη θέληση της θέσης ή κάποια ιδεατή αυθεντία που είχαν. Αυτό προήλθε από την δραστηριότητα που δεν είχε τίποτε κοινό με τους κοινωνικούς θεσμούς. Αυτό σημαίνει πως πέρα από τους κοινωνικούς θεσμούς έχουμε να κάνουμε με μια καινούργια μορφή τυραννίας. Αλλά η τυραννία που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα μας ήταν πράγματι αποτέλεσμα των φυσικών καταβολών? Τι είναι οι φυσικές καταβολές? Είναι ο βαθμός ευφυΐας, φαντασίας, θέλησης με τον οποίο έρχεται κανείς στον κόσμο-αναφέρομαι στο πνεύμα γιατί τα πράγματα είναι διαφορετικά αν αναφερθούμε στις φυσιολογικές καταβολές. Μένει το ερώτημα, αν μία τέτοια χρήση των φυσικών ιδιοτήτων είναι δίκαιη, δηλαδή φυσική. Ποια θα ήταν όμως η φυσική χρήση των φυσικών ιδιοτήτων μας? Θα έπρεπε να εξυπηρετεί τις φυσικές επιδιώξεις της προσωπικότητας μας. Θα ήταν φυσική επιδίωξη της προσωπικότητας μας να εξουσιάζει κανείς κάποιον άλλο. Θα μπορούσε να υπάρξει αυτή η περίπτωση κάτω από ορισμένες συνθήκες: αν αυτός ο κάποιος βέβαια ήταν εχθρός. Βέβαια για έναν αναρχικό εχθρός είναι αυτός που αντιπροσωπεύει τους κοινωνικούς θεσμούς και την τυραννία τους, κι άλλος κανείς, γιατί όλοι οι άλλοι άνθρωποι είναι όμοιοι του, δηλαδή φυσικοί του σύντροφοι.. Ήταν αποτέλεσμα λαθεμένης ανάπτυξης, διαστρέβλωσης των φυσικών καταβολών. Πώς έγινε όμως και φτάσαμε σε αυτή τη διαστρέβλωση? Αιτία πρέπει να είναι ένας από τους ακόλουθους συσχετισμούς: είτε από το γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του σκάρτος, οπότε κι όλες οι φυσικές του καταβολές είναι φύσει διεστραμμένες, είτε από κάποια διαστροφή, αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης αποτελμάτωσης της ανθρωπότητας σε ένα κόσμο κοινωνικών θεσμών, θεσμών που νομοτελειακά οδηγούν στην τυραννία και καθιστούν την πιο φυσική λειτουργία των πιο φυσικών καταβολών, προοδευτικά και αντίθετα στη θέληση μας, τυραννική. Τι έπρεπε να γίνει λοιπόν? Να δουλέψουμε χωριστά! Ήμουν πολύ χαρούμενος για αυτή την ανακάλυψη. Έτρεξα αμέσως στους συντρόφους για να τους το ανακοινώσω. Διαφώνησαν όλοι όμως. Λακέδες πρώτου βαθμού. Τελικά τους εγκατέλειψα, αποσύρθηκα. Αποφάσισα να πολεμήσω μόνος μου τους κοινωνικούς θεσμούς. Τι θα μπορούσα να κάνω ενάντια σε αυτούς τους κοινωνικούς θεσμούς? Έπρεπε να διαλέξω ανάμεσα στην έμμεση δράση, την διαφωτιστική και στην άμεση. Για την πρώτη, δεν είμαι ούτε ρήτορας, ούτε συγγραφέας. Έτσι αποφάσισα να διαλέξω την άμεση δράση. Τι σημαίνει άραγε να αγωνίζεται κανείς στην πράξη? Σημαίνει πόλεμος. Πώς νικάει κανείς τον εχθρό σε ένα πόλεμο? Ή τον σκοτώνει ή τον καταστρέφει. Δεν ήμουν σε θέση να καταστρέψω τους κοινωνικούς θεσμούς, γιατί αυτό μία κοινωνική επανάσταση μπορεί να το κάνει. Άρα θα τους αποδυνάμωνα. Έπρεπε να μάθω ποιός ήταν ο μεγαλύτερος και σημαντικότερος θεσμός. Ήθελα να τον καταδικάσω σε αδράνεια. Ο σημαντικότερος θεσμός της εποχής μας τυχαίνει να είναι το χρήμα. Πώς να υποτάξει κανείς το χρήμα? Η μόνη μέθοδος είναι να αποκτήσεις όσο πιο μεγάλα ποσά μπορείς, ώστε να μην είναι πια αισθητή η επιρροή τους. Τότε προχώρησα, φίλε μου, στην φάση την τωρινή, της εμπορικής και τραπεζικής αναρχικής μου δράσης. Τώρα έχω ελευθερία. Εγώ απελευθέρωσα κάποιον, εμένα. Και αυτό επειδή η μέθοδος μου δεν μου επιτρέπει να ελευθερώσω άλλον. Απελευθέρωσα εκείνον που μπορούσα.»

8 σχόλια:

the monkeys είπε...

monkey2 apsogo to keimeno kai einai kai duskolo n metafereis apo politiko vivlio kommatia etsi wste n deixeis to nohma...megalh alh8eia padws to oti o ka8enas uposthrizei auto pou pisteuei me tn diko tou tropo...kai to oti mporei polles fores n xasoume to skopo mas sthn diadromh h apla n noiastoume mono gia mas kai oxi gia to sunolo...

Anyparktos είπε...

axa m prokaleses to endiaferon fovero akougetai..8a prospa8isw na to diavasw..

the monkeys είπε...

monkey1 an katalava kala apo auta pou grafeis, anaferesai stous anarxikous pou droun ws omada. Nai ontws ksekinan me ena stoxo, alla sto telos den suneidhtopoioun oti exoun xwristei se mikroteres omades, opou kapoies hgountai twn allwn. Alla o skopos einai o idios. Den allazei, apla o tropos allazei (apo oti exw katalavei). Otan diavasa to vivliaraki, prospa8hsa na vrw psegadia me erwthseis tupou "nai alla kai an o kosmos ginei etsi opws oramatizontai, tote pali den 8a uparxoun koinwnikes diastrwmatwseis, ka8ws kai pali 8a xwristoun se omades, opws akrivws kai oi anarxikoi?", alla meta katalava oti auto sumvainei epeidh zoume mesa stous 8esmous. An den uphrxan, tote oloi 8a htan isoi, giati den 8a eixan tous 8esmous na tous 8umizoun ti shmainei koinwnikh diastrwmatwsh. Genika skefthka kai alla, alla meta ta aneresa, ka8ws panta uphrxe mia logikh ekshghsh mesa apo to vivlio.

Anyparkte den kserw an einai kalo h oxi, apla emena san vivlio mou arese kai eipa na grapsw thn kentrikh idea. Den exw diavasei kai polla tetoiou typou, opote den kserw kan an einai kalo.

navarino-s είπε...

Μπράβο φίλε! Πρόκειται για ένα κομψοτέχνημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και ειναι προς τιμή σου που σκέφτηκες να αναρτήσεις αυτό το απόσπασμα!

the monkeys είπε...

navarinos: Euxaristw polu. Esu 8a ksereis logika polla perissotera. :)

Tyler Durden είπε...

οι κοινωνικοί θεσμοί μέσα στους οποίου μεγαλώνουμε και γαλουχούμαστε, μας καθορίζουν σε απίστευτο βαθμό και συχνά αποτελούν και τον ορίζοντα της δράσης μας.

Οση φαντασία και να έχουμε για μια άλλη κοινωνία, όσες αναλύσεις και να κάνουμε, πάντα στην πράξη θα αναπαράγουμε δομές τις οποίες έχουμε εγγεγραμμένες στη συνείδησή μας, οι οποίες είναι ψυχοκοινωνικό προϊον του τρόπου με τον οποίο ήρθαμε σε επαφή με τα πράγματα και συγκροτήσαμε την αυτοαντίληψή μας και τον εξωτερικό μας κόσμο.

Σταδιακά με κοινωνικές αλλαγές θα πρέπει να αναθεωρούμε και να θέτουμε σε κρίση και αμφισβήτηση, όχι μόνοι τα αυτονόητα, αλλά και βαθύτερες πτυχές της προσωπικότητάς μας και των σχέσεων με τους άλλους.

the monkeys είπε...

tyler durden einai ontws alh8eia oti kai oi 8esmoi ftiaxthkan apo emas gia kapoio logo, gia na mporoume na zoume kalutera kai pio organwmena. Safws kai mikres allages 8a mporesoun sto telos na kanoun thn diafora, alla isws oi atomikes allages na einai enas akomh kaluteros tropos.

Robopsychologist είπε...

Ενδιαφέρον βιβλίο, μου τράβηξε την προσοχή και το διάβασα.
Ενώ ο Πεσόα πιστεύω πως είναι εξαιρετικός συγγραφέας (πχ το βιβλίο της ανησυχίας μου άρεσε πάρα πολύ), στο συγκεκριμένο βιβλίο κάτι δεν μου άρεσε...Πιστεύω πως αυτό που ορίζει ως αναρχία (η έλλειψη κοινωνικού επινοήματος), δεν έχει καμία σχέση με αυτό που λέγαν οι ίδιοι οι αναρχικοί για το κίνημά τους την εποχή του Πεσόα. Ψάχνοντας βρήκα πως μάλλον ο συγγραφέας δεν ήταν και πολύ φιλικά διακείμενος απέναντι σε δημοκρατικούς τρόπους οργάνωσης..Έγραψα δυο πράγματα γιαυτό εδώ ...